بیروڕا

5/cate1/بیروڕا

پلاتفۆڕمی کوردستان

5/cate2/KP

ئابووری

6/cate2/ئابووری

ڕاپۆرت

6/cate3/ڕاپۆرت

چاوپێکەوتن

5/cate4/چاوپێکەوتن

گەلەری

3/cate6/گەلەری

هەمەڕەنگ

5/cate5/هەمەڕەنگ

وەرزش

5/cate1/وەرزش

ڤیدیۆ

3/cate6/ڤیدیۆ

نوێترین بڵاوکراوەکان

نێچیرڤان بارزانی بۆ ڕۆژنامەی تایمز چی وت؟



نووسینی: نێچیرڤان بارزانی


کشانەوەی خێرای وڵاتانی ڕۆژئاوا لە ئەفغانستان سەرلە نوێ مشتومڕی لە بارەی دەستوەردانی لیبراڵییەوە گەرم کردەوە. ڕاستییەک هەیە کە زۆر جار ئەم گفتوگۆیە فەرامۆشی دەکات، ئەویش ئەوەیە کە هەموو دەستوەردانەکان هەڵە نین.

ئەو ڕێکارەی کە بەریتانیا و ئەمریکا و فەرەنسا و وڵاتانی دیکە لە ساڵی ١٩٩١دا لە کوردستانی عێراقدا گرتیانە بەر بە سەتان هەزار هاونیشتمانیانی منی لە کوشتن لە سەر دەستی سەدام حسەین ڕزگار کرد.

پرۆسەی نوای ئارام بیرۆکەی جۆن مەیجەرە، دواتریش ناوچەی دژە فڕین کە بۆ ماوەی ١٢ ساڵ کوردستانی پاراست. ئەوانە پانتایی و ئاسایشێکی ڕێژەییان بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردن و دامەزراندنی پارلەمان و دامەزراوە حکوومیەکان و هێزی سەربازیی شەرعی (پێشمەرگە) ڕەخساند. کە لە ساڵی ٢٠٠٣شدا عێراق ئازاد کرا، دەستمان کرد بە سەر لە نوێ ئاوەدانکردنەوەی هەزاران گوندی وێرانکراوی دەستی بەعسیەکان، دامەزراندنی پیشەسازیی نەوت و ئابووریی بازاڕی گەشەسەندوومان خوڵقاند.

بە کورتی، دەستوەردان بەر لە ٣٠ ساڵ زەمینەی بنیاتنانی دەوڵەتەکەمانی ڕەخساند.

ئەمڕۆ گەلی کوردستان و بەریتانیا هاوڕێی بەهێزی یەکدین، هاوبەشی بازرگانی و هاوپەیمانن لە شەڕی دژی تیرۆردا، سەردانم لەم هەفتەیەدا بۆ بەریتانیا بۆ بەرز ڕاگرتنی ئەو هاوبەشیە بەهێزەیە کە لە وەبەرهێنانی بەریتانیا لە کوردستاندا ڕەنگی داوەتەوە لەگەڵ پەرۆشیی گەنجانمان لە کوڕان و کچان بۆ خوێندن لە زانکۆکانی بەریتانیا و بوونی ڕەوەندێکی پێگەیشتووی کوردی لە سەرانسەری بەریتانیادا.

بەڵام هێشتا شەڕە هاوبەشەکەمان لە دژی تیرۆر بە کۆتا نەهاتووە و پێویستیمان بە دانبەخۆداگرتنی ستراتیژی هەیە.

تا ئێستاش ڕێکخراوی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) لە عێراق و سووریا و دەوروبەردا چالاکە. هەروەک چۆن بینیمان تاڵیبان چاوەڕوانی کشانەوەی هێزەکانی دژەکانی لە ئەفگانستان دەکرد، داعشیش هیچ پەلەی لە خۆبەدەستەوەدان یان هەڵهاتن نییە.

پێشمەرگە لەگەڵ هێزەکانی عێراقی و وڵاتانی خۆرئاوا بەردەوامە لە بەرەنگاربوونەوەی ئەم هەڕەشەیە، چونکە ئاییندەمان و ئاسایشی هاوپەیمانان کە لەنێو ماڵەکەیاندا کردەی تیرۆریستیی جەرگبڕیان چەشتووە، پشت بەو بەرنگاربوونەوەیە دەخوازن.

کوردستان دەکەوێتە سەر نەخشەی ڕووبەڕووبوونەوە لە نێوان ئازادی و خۆسەپاندن، هیوا و تاریکیدا. گرووپە توندڕەو و تیرۆریستیەکان هەڕەشە لە خۆمان و شێوازی ژیانمان دەکەن. بەڵام ئێمە هەر بە نوای ئارام و لوتکەی لێبوردەیی دەمێنینەوە. ئێمە پێشوازیمان لە نزیکەی یەک ملیۆن پەناهێندەی سووریا و ئاوارەی عێراقیی هەڵهاتوو لە دەست داعش کردووە کە ئەگەر دەرگامان بە ڕوویاندا نەکردایەوە چارەنووسیان یان کوشتن بوو یاخود کۆچی بە کۆمەڵی پەنابەران بۆ وڵاتانی ئەوروپا.

ئێمە پێشوازی لە هەموو ئایینەکان دەکەین و قبووڵیان دەکەین: کریستیانەکان، ئێزیدیەکان و موسوڵمانان و هەموو ئایینزاکانی دیکە.

مشتومڕ لە بارەی ئەفغانستانەوە درێژەی دەبێت، بەڵام دەستوەردان لە کوردستاندا سەرکەوتن بوو بۆ بەریتانیا و سەرجەم مرۆڤایەتی. وەک چۆن پێویستە لە هەڵەی کەسێک فێر بین و عیبرەت وەر بگرین، ئاوایش گرنگە سەرکەوتنەکانی کەسێک بەرز بنرخێنین.




ڕۆژنامەی تایمز

بۆ پێشەوە بەرەو مێژوو


فارس نەورۆڵی


کاتێک ئینگلیزەکان لە ساڵى ١٩١٧ دەگەنە کەرکوک، سوپای عوسمانی هەڵدێن و ناوچەکە بە جێدەهێڵن. لەو کاتەدا شێخ مەحمود نامەیەک بۆ ئینگلیزەکان دەنوسێت و داوای پشتگیرییان بۆ کورد لێدەکات. یوڵسن حاکمی سیاسی بەریتانیا لە عێراق بەم نامەیەی شێخ مەحمود دڵخۆش بووه‌، بۆیە لە ساڵى ١٩١٨ داوای لە مەیجەر نۆئێل کردووه‌، بە نوێنەرایەتی بەریتانیا بچێتە سلێمانی و ئیدارەیەکیان بە دڵی خۆیان بۆ دروستبکەن.

بەریتانیيەکان دەستیان بەسەر ویلایەتی موسڵ و بەسرەدا گرت. دوای سێ ساڵ کێشە لەو دوو ویلایەتە دروست دەبێت. بۆ چارەسەری دۆخەکە، ونیستۆن چەرچڵ لە ساڵى ١٩٢١ فەرماندە سەربازییەکان و مەندوبی سامی لە عێراق بانگ دەکات، بۆ ئەنجامدانی کۆنگرەیەک لە قاهیرە بۆ قسەکردن لەسەر دۆخی ناوچەکە، لێرەوە نەخشەیەکی نوێ بۆ سەرەتای مێژوویەکی نوێ لە ناوچەکە دەکێشرێت. بڕیاری دروستکردنی دەوڵەتێکی نوێ بە ناوی عێراقە وە دەدرێت ، به‌ بێ گەڕانەوە بۆ وەرگرتنی ڕای کورد . بۆیە کورد لە نەخشە نوێیەکەدا لە دەرەوەی مێژوودا مایەوە، چونکە هەر نەتەوەیەک دەوڵەتی نەبوو، یاخود هەرێمێکی دانپێدانراوی نەبوو لە ئاستی نێودەوڵەتیدا، ئەوا لە دەرەوەی مێژوو دەمێنێتەوە.

ئێستا پرسیارەکە ئەوەیە بەریتانیا سەرەتا زۆر دڵخۆشبوون بە نامەکەی شێخ مەحمود و بڕیاریدا ئیدارەیەک بە دڵی کورد له‌ناوچه‌كه‌دا دروستبکرێت، بۆچی دواتر پەشیمان بونەوە؟ ئەمە هەڵەی کورد بوو یاخود بەریتانیا؟ لێرەدا لەبەر ئاشوبی حەشامات قسە لەسەر ئەوە ناکەم هەڵە لە بیرکردنەوەی شێخ مەحموددا بوو، یاخود چاوچنۆکی سیاسيی ئینگلیزەکان بوو، ئەوە بە جێدەهێڵم بۆ توێژەران و مێژوونووسان، به‌ڵام ئێستا دوای (١٠٤) ساڵ ئێمە لە کوێین؟ لە چ دۆخێکداین؟ سەرەڕای ئەوەی ئێمە حکومەت و پەرلەمانمان هەیە، بەڵام سەیری دۆخی سیاسی ناوچەکە بکەین بەریەککەوتنی پرۆژە نێودەوڵەتی و هەرێمایەتیيەکان سەرەتایەک نیشاندەدەن کە لە ڕێی دبلۆماسیيەتی نهێنییەوە خاوەن پرۆژە گەورەکان سەرقاڵی داڕشتنەوەی جوگرافیایەکی نوێ و مێژوویەکی نوێن لە ناوچەکەدا. ئەم قۆناغە بۆ کورد زۆر هەستیارە وەک نەشتەرگەری مێشک وایە، کە بچوکترین هەڵەی پزیشکەکە نەخۆشەکە دەکوژێت. بۆیە کورد حەکیمێکی دبلۆماسی پێویستە کە بزانێت ورد تۆڕی پەیوەندییەکان بچنێت و بەوریایی یاری بکات، چونکە ئێستا فەزایەک بۆ کورد هەیە بۆ جوڵەی دبلۆماسی، باوەڕم وایە سەرۆکی هەرێم (نێچیرڤان بارزانی)، ئەو حەکیمەیە کە بتوانێ لەم کێشمەکێشەدا کورد بەسەرکەوتوويی دەرباز بکات.

بە گەڕانەوە بۆ بيرى هانا ئارێنت، سەرۆک نێچیرڤان لەسەر چەمکی دیالۆگ و گفتوگۆ کاردەکات و پێشی وایە، هێزی بیرکردنەوەی ئێمە تەنیا لە گۆڕەپانی گفتوگۆدا دەتوانێت دەربکەوێت. بەریتانیا چۆن له‌ دوێنێدا کاریگەربووە، ئه‌وا لە ئەمڕۆشدا کاریگەريی خۆی لەسەر گۆڕانکارییەکانی ناوچەکە هەیە. بۆیە بۆ کورد پێویستە پەیوە ندییە کانی لەتەک بەریتانیا بگەیەنێتە ئاستی دڵنیای دولایەنە ئەمەش پێویستی یەکڕیزيی و هاوهەڵوێستی ناوخۆیی هەیەکەئێستا لە هەمووکات پێویسترە. خۆ ئەگەر یەکڕیز نەبین وهۆشمەندانە پاڵپشتی جوڵە دیبلۆماسییەکانی سەرۆکی هەرێم نەکەین، ئەوا وەک سیزیف ماندووبوون له‌سه‌ر بەردەکە دوبارە دەکەینەوە ولەدەرەوەی مێژوو گیردەخۆین.

کەواتە هۆشمەنديی کورد خۆی ئایندەی خۆی دیاریدەکات. تۆماس فریدمان ڕوودەکاتە کورد و دەڵێ: (پشتێنەکانتان توند ببەستن هەوراز و نشێوی زۆر لە ڕێدایە) لەم هەلومەرجەدا و لەم ساتەوەختەدا لە تەک نزیکبوونەوەی کۆتایهێنانی ململانێی ستراتیجی و نێودەوڵەتيى، گرنگترین ڕەگەزەکان لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست سامانی ژێر زەوی و کۆنترۆڵکردنی بازاڕە. ئێستا دوای ١٠٤ ساڵ گفتوگۆیەکی جدی لە نێوان کورد و بەریتانیا، خۆی مانیفێست دەکات، لە سەردەمێکدایە ناوچەکە ژان بە لە دایکبونێکی نوێوە دەگرێت، سەرکەوتن لە کارێکی ئاوا گەورەدا بیرکردنەوەی گەورەی دەوێت، نیچە دەڵێ: (ئەنجامدانی کارە گەورەکان گرانە، لەوەش گرانتر ڕابەرایەتیکردنی کارە گەورەکان). ئێستا سەرۆک نێچیرڤان بارزانى لە بەریتانیایە و لە بەرزترین ئاستی ئەو دەوڵەتە گەورەيه‌دا پێشوازی لێکراوە. ئەمە دەرفەتێکی زێڕینە بۆ گەلی کوردستان کە بتوانێت بەرژەوەندییە سیاسی و ئابورییەکانی بەریتانیا لە تەک بەرژەوەندیيەکانی هەرێمی کوردستاندا ڕێک بخات، کە پێموایە سەرۆک نێچیرڤان دەوڵەتمەداری ئەو ئەرکە قورسەیە. ئەوەی گرنگە بۆ ئەو سەرکەوتنە کۆی پێکهاتەکانی کوردستان دوور لە ڕق و ئایدیۆلۆژیا و ئیرەیی سیاسی، هەموومان بڵێین پێکەوە بۆ پێشەوە بەرەو مێژوو.

فەڕمی.. پاریس سانجێرمان داهاتووی مباپێی بۆ هاوینی داهاتووش یەکلایی کردەوە


بەڕێوەبەری وەرزشی یانەی پاریس سانجێرمانی فەڕەنسی ڕایدەگەیەنێت، هیچ کەسێک لە یانەکەمان بیر لەوە ناکاتەوە بۆ وەرزی ئایندە بەبێ مباپێ یاری بکەن.

لە میانەی لێدوانێکدا کە کەناڵ "پڵەس"ی فەڕەنسی بڵاویکردۆتەوە، لیوناردۆی بەڕێوەبەری وەرزشی پاریس سانجێڕمان سەرەبارەت بە داهاتووی کیلیان مباپێ وەڵامی چەند پرسیارێکی داوەتەوە و سەرەتا دەڵێت: ئێمە بیرمان لەوە نەکردۆتەوە کە پلانەکانمان بەبێ مباپێ بێت، بەڵی ڕاستە لە دواین هەفتەی بازاڕی گواستنەوەی هاوینەی ئەمساڵدا لەگەڵ ڕیاڵ مەدرید لە گفتوگۆدا بووین، دۆخێک بوو کە پێمان خۆش نەبوو، ئێمە ڕاشکاوبووین و ڕامانگەیاند کە ئەو ئۆفەری ڕیاڵ مەدرید بۆ کیلیان گونجاو نییە، کەمترە لەو بڕەی ئێمە یاریزانەکەمان لە مۆناکۆوە پێ کڕی.

لە درێژەی قسەکانیدا لیوناردۆ ئاشکرای کرد، ئەو دەنگۆیانەی باسیان لەوە دەکرد گوایە ڕیاڵ مەدرید ئۆفەری دیکەی پێشکەش کردوین ڕاست نەبوو.

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا بەڕێوەبەرەکەی یانە پاریسییەکە وتی: هیچ کەسێک لە یانەکە بیر لەوە ناکاتەوە داهاتووی پاریس سانجێرمان بەبێ مباپێ بێت، لە یانەکەمان هیچ کەس خەیاڵی بۆ ئەوە ناچێت کۆتایی ئەم وەرزە مباپێ یانەکەمان جێبهێڵێت.

لە بەردەوامی قسەکانیشیدا لیوناردۆ ڕایگەیاند، پەیوەندی نێوان پاریس سانجێرمان و کیلیان پەیوەندییەکی قوڵە، لەبەرئەوە بیر لە هیچ شتێکی دیکە ناکەنەوە و مانەوەی یاریزانەکەش واتایەکی زۆری دەبێت، نەک تەنیا لەبەر ئەوەی یاریزانێکی فەڕەنسییە یان یەکێکە لە باشترین یاریزانەکانی جیهان، بەڵکو ڕێگاکەی ئێمە هەمووان سەرسام دەکات.

لە کۆتایشدا لیوناردۆ وتی: کارمان بۆ ئەوە نەکردووە کە تەنیا یەک وەرز مێسی و نێمار و مباپێ بە یەکەوە یاری بکەن، بەڵکو ئێمە هەموو شتێک ئەنجام دەدەین تا ئەوەی ئەو سێ هێرشبەرە بۆ وەرزی داهاتوو بە یەکەوە لە یانەکەمان یاری بکەن.

ڤایرۆسی كۆرۆنا تا چه‌ند له‌ جه‌سته‌ی مردوو ده‌مێنێته‌وه‌؟


له‌باره‌ی توانای مانه‌وه‌ی ڤایرۆسی كۆرۆنا له‌ جه‌سته‌ی مردوو پرسیاری زۆر كراوه‌، باس له‌وه‌ش كراوه‌، ڤایرۆسه‌كه‌ ده‌توانێت تا چه‌ند له‌ جه‌سته‌ی مردوو بمێنێته‌وه‌، ئایا ده‌بێته‌ هۆی بڵاوبوونه‌وه‌ی كۆرۆنا؟ نوێترین ئاشكراكردنی پزیشكی له‌ باره‌ی ڤایرۆسه‌كه‌ چییه‌؟

ساڵی رابردوو توێژینه‌وه‌یه‌كی ئه‌ڵمانی بڵاوكرایه‌وه‌ و روونیكرده‌وه‌، كه‌ ڤایرۆسی كۆرۆنایان له‌ جه‌سته‌ی مردوو دۆزیوه‌ته‌وه‌، كه‌ دوای مردنی تووشبووی كۆرۆنا، ڤایرۆسه‌كه‌ توانای بڵاوبوونه‌وه‌ی هه‌یه‌، تا هه‌فته‌یه‌ك.

گۆڤاری "International Journal of Infectious Diseases" توێژینه‌وه‌یه‌كی له‌ مانگی ئایاری رابردوو بڵاوكرده‌وه‌، كه‌ توێژه‌ران له‌ په‌یمانگه‌ی پزیشكی یاسایی له‌ زانكۆی "سیینا" له‌ ئیتاڵیا جه‌سته‌ی كه‌سێكی تووشبووی كۆرۆنایان دوای مانگێك له‌ مردنی به‌ په‌تاكه‌ توێكارییان بۆ جه‌سته‌كه‌ی كردووه‌‌.

توێژه‌ران "جینۆم"ی كۆرۆنایان له‌ جه‌سته‌ی مردووه‌كه‌ دۆزییه‌وه‌، كه‌ شوێنه‌واری جینۆمی له‌ هه‌ردوو سییه‌كان و دڵی مردووه‌كه‌دا هه‌بووه‌.

توێژه‌ران ئاماژه‌یان به‌وه‌ كرد، ڤایرۆسه‌كه‌ له‌ جه‌سته‌دا زیندوو نه‌بووه‌، به‌ڵام ده‌بێت ره‌چاوی مه‌ترسییه‌كانی گواستنه‌وه‌ی ته‌رم بكرێت، كه‌ پسپۆڕه‌كانی بواری توێكاری و ئه‌وانه‌ی به‌شداری له‌ مه‌راسیمی ئاماده‌كردنی ته‌رمه‌كه‌ ده‌كه‌ن و كفنی ده‌كه‌ن و به‌خاكی ده‌سپێرن، هه‌ست به‌و مه‌ترسییه‌ بكه‌ن.

توێژینه‌وه‌یه‌كی دیكه‌، توێژه‌رانی ئیتاڵی له‌ گۆڤاری "Forensic Science, Medicine and Pathology" هه‌ر له‌ مانگی ئایاری رابردوو بڵاویانكردووه‌ته‌وه‌، ده‌ركه‌وتووه‌ كۆرۆنا توانای ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ له‌ جه‌سته‌ی مردوو دوای چه‌ند رۆژێك بمێنێته‌وه‌.

توێكاری بۆ 5 ته‌رم كراوه‌‌، كه‌ به‌ كۆرۆنا گیانیان له‌ده‌ستداوه‌، ماوه‌ی مردن و توێكارییه‌كه‌ له‌ نێوان 22 تا 27 رۆژ بووه‌، له‌و ماوه‌یه‌دا ته‌رمه‌كان بۆ ماوه‌ی 20 تا 25 رۆژ له‌ ناو ساردكه‌ره‌وه‌ بوون، كه‌ پله‌ی گه‌رما 15 پله‌ی ژێر سفر بووه‌، به‌ر له‌وه‌ش بۆ ماوه‌ی 5 رۆژ به‌خاكسپێردراوه‌.

توێژه‌ره‌كان گوتیان: له‌ ئه‌نجامی توێژینه‌وه‌كه‌ ده‌رده‌كه‌وێت، كه‌ بۆ پاراستنی پشكنه‌ره‌كان و پاكڕاگرتنی ژووری توێكاری و ده‌وروبه‌ری شوێنه‌كه‌ و كه‌لوپه‌له‌كان ده‌بێت بڵاوبوونه‌وه‌ی كۆرۆنا به‌هه‌ند وه‌ربگیرێت، بۆ ئه‌وه‌ی پشكنه‌ره‌كان تووشی ڤایرۆسه‌كه‌ نه‌بن.

ئاماژه‌یان به‌وه‌ش كرد، جه‌ستی كه‌سێك، كه‌ به‌هۆی كۆرۆنا مردبێت، بڕێكی زۆر ڤایرۆسی كۆرۆنای هه‌ڵگرتووه‌، بۆ رێگریكردن له‌وه‌ی كه‌سوكاری مردووه‌كه‌ نزیك ببنه‌وه‌ و په‌له‌ له‌ ناشتنی بكرێت، كارێكی گرنگه‌ و ده‌بێت به‌ ته‌واوه‌تی جێبه‌جێ بكرێت.

توێژه‌ران ‌گه‌یشتنه‌ ئه‌و ئه‌نجامه‌ی، كه‌ ڤایرۆسی كۆرۆنا دوای ماوه‌یه‌كی زۆر له‌ مردنی كه‌سی تووشبوو، توانا به‌رگری و مانه‌وه‌ی هه‌یه‌، ته‌نانه‌ت له‌ بارودۆخی توندیشدا، توانای خۆی له‌ده‌ست نادات.

توێژینه‌وه‌ی سێیه‌م، كه‌ سه‌نته‌ری نیشتمانی بۆ هاوكاری ته‌ندروستی ژینگه‌یی له‌ كه‌نه‌دا له‌ مانگی شوباتی رابردوو بڵاویكردووه‌ته‌وه‌، ده‌ركه‌وتووه‌، له‌‌ ترشی ناوكی ریبی ڤایرۆسی (RNA) له‌ جه‌سته‌ی مردوو، ڤایرۆسی كۆرۆنا توانای بڵاوبوونه‌وه‌ی نییه‌.

توێژینه‌وه‌كه‌ ئه‌وه‌ی سه‌لماندووه‌، كه‌ ترشی ناوكی ڤایرۆسه‌كه‌ به‌ تێپه‌ڕبوونی كات لاوز ده‌بێت، به‌ڵام جیناتی ڤایرۆسه‌كه‌ له‌ بڵاوبوونه‌وه‌ ده‌وه‌ستن.

توێژه‌ران ئاشكرایان كرد، كه‌ ترشی ناوكی ڤایرۆسی كۆرۆنا دوای مردنی كه‌سی تووشبوو دوای چه‌ند رۆژێك، سامپڵ له‌ لووت، ده‌م، پووك و ددان، كۆئه‌ندامی هه‌ناسه‌دان، گه‌روو، سییه‌كان و شله‌كانی دیكه‌ی جه‌سته‌ وه‌رگیراوه‌.

تێبینی ئه‌وه‌ كراوه‌، ترشی ناوكی ڤایرۆسه‌كه‌ له‌ جه‌سته‌دا زۆر بڵاوبووه‌ته‌وه‌، چه‌ند كاتژمێرێك تا چه‌ند رۆژێك دوای مردنی كه‌سی تووشبوو ده‌مێنێته‌وه‌.

توێژه‌ران جه‌ختیان له‌وه‌ كرده‌وه‌، هه‌بوونی ترشی ناوكی ڤایرۆسی كۆرۆنا به‌ مانای ئه‌وه‌ نایه‌ت، كه‌ ببێته‌ هۆی گواستنه‌وه‌، به‌ڵام مانه‌وه‌ی له‌ ناو شله‌ی جه‌سته‌دا مه‌ترسییه‌، بۆیه‌ پێویسته‌ توێژینه‌وه‌ی زیاتری له‌سه‌ر بكرێت، كه‌ ره‌نگه‌ هۆكارێك بێت بۆ گواستنه‌وه‌.

ئەمەریكا داوا لە ئێران دەكات خێرا بۆ سەر مێزی دانوستان بگەڕێتەوە


لە ئەنجوومەنی رێبەرانی ئاژانسی نێودەوڵەتیی لە ڤیەنا، ئەمەریكا داوای لە ئێران كرد خێرا بۆ دانوستانی ناوكیی بگەڕێتەوە، ئەگەر خوازیارە لە داهاتوودا سزاكان لەسەری سووك بكرێن.

كۆیس بۆنۆ جێگری نوێنەری ئەمەریكا لە رێكخراوە نێودەوڵەتییەكان، سوپاسی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی كردووە كە لە پرسی چاودێری بنكە ناوكییەكانی ئێران، هەندێك هەنگاوی ناوە و پێشی وایە بۆ ئەوەی بسەلمێنرێت ئەو چالاكییە ناوكییانە مەترسیدار نین و ئاشتی نێودەوڵەتی ناخەنە ژێر هەڕەشەوە، دەبێت رێكاری نوێ بگیرێتەبەر.

بەگوێرەی یۆرۆنیوز ئەو بەرپرسەی ئەمەریكا ئاماژەی بەوە داوە، وەك پێشتریش پێداگرییان لەسەری كردووە، ئەگەر ئێران بەڵێنەكانی خۆی لەباری رێككەوتنی ناوكی جێبەجێ بكات، ئەوا واشنتن ئامادەیە سزاكانی لەسەر لابەرێت. ئەوەشی گوت، ئەم دەرفەتەی ئەمەریكا خستوویەتەڕوو، بۆ هەمیشە نییە و دەبێ رەچاوی كات بكرێت.

پێویستە بگوترێ دانوستانە ناوكییەكانی نێوان ئێران و وڵاتانی چوار كۆ یەك لەلایەك و ئەمەریكا لەلایەكی تر، لە مانگی نیسانی ئەمساڵەوە دەستی پێ كردووە، دانوستانەكان لە دوای كۆتاهاتنی ماوەی دەسەڵاتی حەسەن رۆحانی وەستاون.

کۆشکی سپی: سەرۆک بایدن لەم مانگەدا میوانداری ڕابەرانی ئوستڕالیا و ژاپۆن و هیندستان دەکات


کۆشکی سپی ڕایگەیاند سەرۆکی ئەمەریکا جۆو بایدن میوانداری ڕابەرانی وڵاتانی " Quad " دەکات، کە هەریەک لە ئوستڕالیا و ژاپۆن و هیندستان و ئەمەریکا لەخۆدەگرێت، ئەم وڵاتانە هەوڵی ئەوە دەدەن هاریکارییەکانیان بۆ بەرپەرچدانەوەی زیادبوونی دەسەڵاتەکانی چین زیاد بکەن.

وتەبێژی کۆشکی سپی جێن ساکی لە بەیاننامەیەکدا وتی کۆبوونەوەکە لە 24 ی مانگی نۆدا لە کۆشکی سپی بەڕێوەدەچێت، سەرۆک وەزیرانی وڵاتانی ئوستڕاڵیا و هیندستان و ژاپۆن " سکۆت مۆریسن و نارێندرا مۆدی و یوشیهیدا سوگا " پێشبینی دەکرێت هەفتەی داهاتوو لە ئەمەریکا بن بەمەبەستی بەشداریکردن لە کۆبوونەوەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە نیویۆرک.

لە مانگی سێدا کۆبوونەوەیەکی وڵاتانی Quad لەڕێی ڤیدیۆوە بەڕێوەچوو و تیایدا بەڵێنیاندا لەنزیکەوە کاربکەن بۆ ڤاکسینەکانی ڤایرۆسی کۆرۆنا و گۆڕانی کەش و هەوا و دڵنیابوونەوە لە کراوەیی و پارێزراوی دەریای هیندی و پاسیفیک لەنێوەندی زیادبوونی دەسەڵاتەکانی چین لەو ناوچەیەدا.

ساکی وتی " میوانداریکردنی ڕابەرانی Quad ئەرکی سەرەکی بەڕێوبەرایەتیەکەی بایدن و هێرس دەردەخات بۆ گفتوگۆکردن لەسەر دەریای هیندی و پاسیفیک، ئەوەش لەڕێی شێوازی نوێی هەمەلایەنانەوە کە لەگەڵ ئاڵنگارییەکانی سەدەی 21 دا بگونجێت."

وتیشی لە کۆبوونەوەکەیاندا سەنگ دەخەنە سەر بەهێزکردنی پەیوەندییەکانی نێوانمان و پێشخستنی هاریکارییەکانی نێوانمان لە ڕووبەڕووبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا و تاوتوێکردنی قەیرانی گۆڕانی کەش و هەوا و پشتیوانیکردن لە کراوەیی و ئازادیی دەریای هیندی و پاسیفیک.