KURDPLAT

لە مۆندیالی 2026ـی فیفادا، تۆمارکردنی دوو گۆڵی گرنگ لەلایەن دێنیز ئونداڤی کوردان بەرامبەر بە کۆتدیڤوار، هەڵبژاردەی ئەڵمانیای لە شکستێکی 1-0 بۆ سەرکەوتنێکی دراماتیکی 2-1 برد و گەیاندییە قۆناخی 32. بەڵام زیاتر لە ئاستە سەرسوڕهێنەرەکەی، چیرۆکی ژیانی پڕ لە کۆسپی ئەم یاریزانە کوردە ئێزدییە و ماڵباتەکەی بووەتە رۆژەڤی گەرمی میدیای جیهان.

یارییەکە رۆژی یەکشەممە، 21-06-2026، لە شاری تۆرۆنتۆی کەنەدا لەبەردەم 43 هەزار هاندەردا بەڕێوەچوو. کۆتدیڤوار لە خولەکی 30 بە گۆڵێکی فرانک کیسێ، بە پاسێکی یان دیۆماندی پێشکەوت. ئەڵمانیا لە نیوەی یەکەمدا دوو گۆڵی تۆمارکرد بەڵام لەلایەن ناوبژیوانی پاراگوایی، خوان گابریێل بێنیتێزەوە رەتکرانەوە؛ یەکەمیان گۆڵەکەی ئەلێکساندەر پاڤلۆڤیچ لە خولەکی 21 بەهۆی فاوڵ لەسەر گۆڵپارێز یەحیا فۆفانا و دووەمیان گۆڵەکەی کای هاڤێرتز لە خولەکی 38 بەهۆی فاوڵی جەمال موسیالا بوو.

گۆڵی یەکەمی ئونداڤ

لە خولەکی 60ـدا، جولیان ناگلیسمان، راهێنەری ئەڵمانیا بڕیاریدا جەمال موسیالا بباتە دەرەوە و دێنیز ئونداڤ بهێنێتە ناو یاریگەوە. تەنیا دوای 8 خولەک و لە خولەکی 68ـدا، ئونداڤ گۆڵی یەکسانبوونەوەی بە شێوازێکی سەرنجڕاکێش بە پاسی نەدیم ئەمیری تۆمارکرد. لە کاتێکدا یارییەکە بەرەو کۆتایی دەچوو، لە خولەکی 94 (90+4)ـدا، ئونداڤ بە ئەسیستێکی فیلیکس ئێنمیچا گۆڵی سەرکەوتنی تۆمارکرد و یاریگەی هەژاند. ئەم یارییە بۆ مانوێل نۆیەریش مێژوویی بوو، کە 21ـەمین یاریی خۆی لە مۆندیالدا کرد و ریکۆردی هۆگۆ لۆریسی فەرەنسی شکاند وەک زۆرترین بەشداریی گۆڵپارێزێک لە مۆندیالدا.

ماڵباتێکی ئێزدیی ئاوارە و باوکێک وەک نموونەی باڵا

دێنیز ئونداڤ لە دایکبووی 19-07-1996ـە لە شاری ڤارێلی ئەڵمانیا، بەڵام ماڵباتەکەی کوردێکی ئێزدیی خەڵکی گوندی زێڤرای سەر بە وێرانشاری پارێزگای رووهای باکووری کوردستانن و دایکیشی خەڵکی قامشلۆی رۆژئاوای کوردستانە. ماڵباتی ئونداڤ لە دوای کودەتا سەربازییەکەی ساڵی 1980ـی تورکیا، بەهۆی گوشارە سیاسییەکان و دۆخی ئابوورییەوە کۆچیان کرد و لە ڤارێلی ئەڵمانیا نیشتەجێ بوون.

ئونداڤ لە سەرەتای کاروانەکەیدا رووبەڕووی رەتکردنەوەی زۆر بووەوە، لەوانەش لە لایەن یانەی ڤێردەر برێمەن بەهۆی کورتیی باڵایەوە، بەڵام کۆڵی نەدا و لە خولە نزمەکانەوە گەیشتە مێپێن، سانت ژیلوازی بەلجیکی، برایتنی ئینگلیزی و دواجار شتوتگارت و هەڵبژاردەی ئەڵمانیا.

ئونداڤ لەبارەی باوکییەوە دەڵێت: "باوکم نموونەی باڵای منە. ئەو بە بێ هیچ شتێک هاتە ئێرە و خۆی دروستکرد. منیش هەموو هەوڵێک دەدەم بۆ ئەوەی شانازیم پێوە بکات و 10 هێندەی ئەو کارە بکەم کە ئەو لەپێناوماندا کردی. باوکم دوو سێ کاری دەکرد بۆ دابینکردنی ژیانمان. ئێمە وەک کورد و ئێزدی دەوڵەت و هەڵبژاردەی نیشتمانیی خۆمان نییە، بۆیە لە هەر کوێ بین، بنەچەی خۆمان لە دڵماندا هەڵدەگرین." گەلی ئێزدی لە ئەڵمانیا کۆمەڵگەیەکی گەورەی نزیکەی 200 هەزار کەسی پێکدەهێنن.

تانیا ئونداڤ: هاوژین و پاڵپشتە بێدەنگەکە

تانیا ئونداڤ، هاوژینی ئونداڤ خۆی کوردێکی ئێزدیی خەڵکی میدیاتی مێردینی باکووری کوردستانە و لە ئەڵمانیا گەورە بووە. پێکەوەژیانی ئەوان لەو کاتەوە دەستیپێکرد کە دێنیز هێشتا یاریزانێکی نەناسراوی خولە نزمەکان بوو و هیچ ناوودەنگ و خەونێکی مۆندیالی نەبوو. تانیا لە تاریکترین و سەخترین قۆناخەکانی کاروانەکەیدا، لە رووی رێکخستنی ژیانی تەندروست و دیسپلینەوە پاڵپشتێکی گەورەی بووە.

ئەوان لە تشرینی دووەمی 2021 لە شاری ئاخیمی ئەڵمانیا ژیانی هاوژینییان پێکهێنا و لە ئابی 2024ـدا کچێکیان بوو. تانیا بە پێچەوانەی زۆربەی هاوژینی یاریزانە ناودارەکانەوە، خۆی لە میدیا بەدوور دەگرێت و تەنیا لە یارییە گەورەکان و رێوڕەسمی خەڵاتەکاندا دەردەکەوێت.

کاردانەوەی میدیای جیهان بۆ باهۆزی ئونداڤ

ئاستە بەرزەکەی ئونداڤ، کە ئێستا یەکەم یاریزانی مۆندیالی 2026ـە لە 2 یاریدا (تەنیا 56 خولەک یاریکردن) بەشداریی لە 5 گۆڵدا (3 گۆڵ و 2 ئەسیست) کردبێت و ریکۆردی رۆجێر میلای لە ساڵی 1990ـەوە شکاندبێت، کاردانەوەی گەورەی لێکەوتەوە:

کیکەر (ئەڵمانیا): "دێنیز ئونداڤ جارێکی دیکە تواناکانی خۆی وەک یاریزانێکی یەدەگی کاریگەر سەلماندەوە بە تۆمارکردنی سێیەم گۆڵی لە دووەم یاریدا."

بیڵد (ئەڵمانیا): "دەبێت ئونداڤ لە هەموو یارییەکدا یاری بکات."

دەیلی مەیل (بەریتانیا): "وەک ئەوە وابوو جیهان لە جووڵە وەستابێت کاتێک دێنیز ئونداڤ تۆپەکەی لە تۆڕەکەدا جێگیر کرد. بێدەنگییەکی درێژخایەن باڵی کێشابوو پێش ئەوەی ئاهەنگگێڕان و خۆشییەکان بتەقنەوە. کۆتاییهێنانێکی بێوێنە بوو."

بی بی سی (بەریتانیا): "سەری رێز بۆ دێنیز ئونداڤ دابنوێنن. دەبێت بەزەییت بە کۆتدیڤواردا بێتەوە. دوای ئەو ئاستە سەرنجڕاکێشەی پێشکێشیان کرد، ئەم ئەنجامە دڕندەییەکی بێ پاساو بوو."

زە سەن (بەریتانیا): "ئەمە یەکێک بوو لە پڕکێشەترین و تووندترین 90 خولەکی ئەم مۆندیالە تاوەکو ئێستا."

لیکیپ (فەرەنسا): "چ شۆکێک بوو!"

لاگازێتا دیلۆ سپۆرت (ئیتاڵیا): "کۆتدیڤوار شایەنی زیاتر بوون، بەڵام کاتێک دوای کاژێرێک ئاستیان دابەزی، لەلایەن ئونداڤەوە شۆککران کە یاریزانە یەدەگە هەمیشەییەکەی ناگلیسمانە. کەسایەتی ئەڵمانییەکان جارێکی دیکە سەرکەوت."

کۆریێرێ دیلۆ سپۆرت (ئیتاڵیا): "ئونداڤ بە تۆمارکردنی دوو گۆڵ، ئەستێرەی بێ رکابەری یارییەکە بوو."

ئەی ئێس (ئیسپانیا): "ئونداڤ ئەڵمانیایەکی لاوازی لەگەڵ خۆی راکێشا و گەیاندییە سەرکەوتن."

مۆندۆ دیپۆرتیڤۆ (ئیسپانیا): "دوای بەشداری لە دوو مۆندیالدا کە تێیدا لە قۆناخی کۆمەڵەکان ماڵئاواییان کردبوو، ئێستا پاڵەوانانی چوار جاری جیهان بە جۆش و خرۆشەوە ئاهەنگی گەیشتن بە قۆناخی 16 دەگێڕن."

فۆتۆسپۆر (تورکیا): "دێنیز ئونداڤ بەهۆی ئەوەی بەڕەچەڵەک کوردە، هەڵبژاردەی تورکیای رەتکردووەتەوە و ئەو بەردەوامە لە راکێشانی هەست و سۆزەکان لە شتوتگارت."

لێدوانی ئونداڤ و ناگلیسمان دوای یارییەکە

ئونداڤ دوای یارییەکە رایگەیاند: "ئەمە زۆر گرنگە. هەمیشە باشە کە یاری یەکەم ببەیتەوە و دواتر یاری دووەمیش. ئێمە دەمانەوێت بگەینە لووتکەی دەستکەوتەکان، لووتکەش بەدەستهێنانی نازناوەکەیە. هەموو شتێک بۆ ئەو مەبەستە دەکەین."

یولیان ناگلیسمان، راهێنەری ئەڵمانیا لە کۆنفرانسی رۆژنامەڤانیدا ستایشی ئاستی ئونداڤی کرد و گوتی: "ئەو لە جووڵەکانیدا زۆر نایابە. دوای گۆڵی یەکەم، پاسێکی زۆر باشی لە فیلیکس بۆ هات. جاری دووەمیش، جووڵەیەکی نایابی کرد، تەنانەت سەیری گۆڵەکەشی نەکرد. دەکرێت لە یاریی داهاتوودا لە پێکهاتەی سەرەکی دابنرێت، بەڵام پێموایە ئەو بەم دۆخەی ئێستای زۆر دڵخۆشە، چونکە رۆڵێکی گرنگی گێڕا و ئێمەش زۆر لە ئاستی رازین."

چاڤی وتارێک لەسەر مێسی دەنووسێت

6/24/2026 02:03:00 ص

چاڤی هێرناندێز، ئەفسانەی بارسێلۆنا، پەسنی لیۆنێل مێسیی هاوڕێی پێشووی دەدات و جەخت دەکاتەوە کە ناکرێت بە هیچ یاریزانێکی دیکە لە مێژووی تۆپی پێدا بەراورد بکرێت، و وەک 'مایکل جۆردنی ئەم وەرزشەیە" وەسفی دەکات.
چاڤی لە وتارێکدا کە لە رۆژنامەی زا ئاتلێتیکی بەریتانی بڵاوکراوەتەوە، دەڵێت بۆچوونەکەی لەسەر مێسی دەگەڕێتەوە بۆ بەهرە دەگمەنەکەی و بەردەوامبوونی لەسەر لووتکە بۆ ماوەی زیاتر لە 20 ساڵ، لەگەڵ کەسایەتییە رکابەرە بێوێنەکەی کە وایلێکردووە -بە قسەی چاڤی- ببێتە یاریزانێکی "نزیک لە سەروو مرۆڤ".

دەقی وتارەکەی چاڤی هێرناندێز..

یەکەم بینین

تەمەنم 20 ساڵ بوو کاتێک بۆ یەکەمجار ناوی لیۆنێل مێسیم بیست. یەکێک لە راهێنەرانی لاوان لە بارسێلۆنا پێیگوتم کوڕێک لە ئەرجەنتینەوە هاتووە بۆ ئەکادیمیاکەمان، گوتی تاوەکو ئێستا هیچ شتێکی هاوشێوەی ئەوم نەبینیوە. راستگۆ بم، گومانم هەبوو، چونکە منداڵی بەهرەمەندی زۆر دێنە ناو بارسێلۆناوە. بڕوام وابوو ناتوانی بڕیار لەسەر یاریزان بدەیت تاوەکو نەگاتە تیپی یەکەم.

راهێنەرەکە پێیگوتم "چاڤی، ئەم کوڕە جیاوازە".

دواتر لە چەند ساڵی دواییدا، گرتە ڤیدیۆییەکانی مێسیم لە کەناڵی بارسێلۆنا دەبینی. لێهاتووییەکانی، گۆڵەکانی. ئەو دیمەنانەی تێیدا ٤ یان ٥ بەرگریکاری دەبڕی و پاشان گۆڵپارێزەکەشی تێدەپەڕاند. وەک بەهرەیەکی سەرووسروشتی دەردەکەوت، بەڵام زۆر گەنجی دیکەش وا دەردەکەوتن، چونکە کەناڵەکە تەنیا باشترین کاتەکانیانی نیشان دەدا.

لە ساڵی ٢٠٠٤، هەمان ڕاهێنەر نامەیەکی بۆ ناردم: "ئەو ئەرجەنتینییەی پێم وتبووی، سبەی لەگەڵتان مەشق دەکات." لە دڵی خۆمدا وتم: باشە، کاتی ئەوە هاتووە ببینین ئەم کوڕە لە چی دروستکراوە.

تاوەکو ئێستاش یەکەم یەکەی مەشقی ئەوم لەبیرە. شێوازی کۆنتڕۆڵکردنی تۆپ، بڕینی یاریزانەکان، پاسدانەکانی و پەیوەندی لەگەڵ هاوڕێکانی.. هەموو شتێکی پێ دەکرا. ئەو "دیاردە" بوو.

نەمدەتوانی بڕوا بەوە بکەم کە دەیبینم. تەنانەت یاریزانە گەورەکانی دیکەش وەک کارلیس پویۆل، ڤیکتۆر ڤاڵدێز، دیکۆ و رۆناڵدینۆ؛ تەنیا سەیرمان دەکرد وەک بڵێین "ئەمە ئاسایی نییە". لێو تەنیا ١٦ ساڵ بوو، بەڵام راستەوخۆ بووە باشترین یاریزانی یانەکە.

کوڕێکی کۆڵنەدەر و رکابەرێکی سەرسەخت بوو، زۆر بەپەرۆش بوو بۆ سەرکەوتن. کاتێک بەرەو پێشەوە دەڕۆیشت، تەنیا مەبەستی گۆڵ بوو، بێئەوەی کات بە جوڵەی زیادە و نمایش بکوژێت. چاوەکان تەنیا لەسەر گۆڵ بوون. تەنانەت لە بارسێلۆناشدا، ئێمە شتی وامان نەبینیبوو.

لێو لە دەرەوەی تۆپی پێ شەرمن و گۆشەگیر بوو. لە گەشتێکی ئاسیا، پێکەوە لە یەک ژوور بووین. بۆ داگیرساندنی تەلەڤزیۆنەکە مۆڵەتی لە من وەردەگرت! پێم دەگوت "ئارام بگرە، کێشە نییە، تۆ لێرە فەرمان لە من وەرناگریت". هەوڵم دەدا وای لێبکەم هەست بە ئاسوودەیی بکات.

لەناو یاریگادا، بەردەوام قسەمان دەکرد. پێیدەگوتم "چاڤی، ئەم یاریزانە زۆر لێمەوە نزیکە، لە بۆشایی پشت سەریەوە تۆپم بۆ بنێرە". هەندێکجار دەمبینی نیگەرانە، چونکە تۆپی بەرنەدەکەوت، دەمگوت: وەرە دواوە، وەرە نزیک. دەهاتە لای من و ئینێستا و بۆسکێتس بۆ ئەو شوێنەی کایەکەی تێدا دەسوڕایەوە. چەند لێو زیاتر قاچی لە تۆپ بدایە، تیپەکە زیاتر سوودمەند دەبوو.

یاریکردن لەگەڵ مێسی زۆر ئاسان بوو. ئەگەر نەتوانی لە مێسی تێبگەیت، کەواتە تۆ یاریزانی تۆپی پێ نیت؛ بەو سادەییە. کاتێک پاس بۆ لێو دەدەیت، بە باشترین شێوە و لە کاتی گونجاودا بۆت دەگەڕێنێتەوە، هەمیشە بۆ ئەو قاچەت کە ئارەزووی دەکەیت. وەک کەسێک کە حەزی لە پاسدان بێت، یاریکردن لەگەڵ ئەو چێژێکی گەورە بوو. لێو منی کرد بە یاریزانێکی باشتر.

باشترین وەشان

زۆر نمایشی مێسی هەن کە لە مێشکمدا ماونەتەوە، بەڵام ئەگەر ناچاربم یەکێکیان هەڵبژێرم، یاریی پێش کۆتایی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپای 2011ـیە بەرامبەر ریال مەدرید لە بێرنابیۆ. مۆرینۆ وای کردبوو چیمەنی یاریگاکە زۆر بەرز بێت، دەیانویست بە یەکسانبوون بچنە دەرەوە.

لێو گۆڵی یەکەمی تۆمارکرد، پاشان ئەو راکردنە مێژووییەی بەشێوازی مارادۆنا دەستپێکرد. بە تەنیا بەرامبەر لاسانا دیارا، چاڤی ئەلۆنسۆ، رائول ئالبێیۆل و سێرخیۆ رامۆس بوو، هەموویانی بڕی. لەو رۆژەدا ئێمە هیچمان نەکرد، تەنیا مێسی دەرکەوت. ئەمە ئەو شتەیە کە ئەو دەیتوانی بیکات. کاتێک یاریی بەکۆمەڵی ئێمە پەکی دەکەوت، کارتە براوەکەمان لای باشترین یاریزانی مێژوو بوو. مێسی بە تەنیا یارییەکانی بۆ دەبردینەوە.

ئێستا کە سەیری دەکەم، هەست بە سۆزێکی زۆر دەکەم. من تاوەکو 39 ساڵی یاریم کرد، بەڵام ئەو کاتە لە خولی قەتەر بووم. لیۆ ئێستا لەو تەمەنەدایە، بەڵام کە سەیری دەکەی، دەبینی هێشتا هەر هەمان مێسییە. هیچ نەگۆڕاوە. سەیری جوڵەی خێرای قاچەکانی بکەن... هەر کەسێکی دیکە بووایە دوای مۆندیالی 2022 وازی دەهێنا، بەڵام ئەو دڕندەیەکی رکابەرە. بڕوای وایە دەتوانێت جارێکی دیکەش مۆندیال بباتەوە.

هیچ گومانم نییە ئەرجەنتین دەگاتە قۆناخەکانی کۆتایی و باشترینەکانی مێسی دەبینین. ئەو لەڕووی دەروونییەوە خۆی بۆ ئەمە ئامادە کردووە، سەرەڕای ئەوەی خەڵک دەڵێن ئاستی جەستەیی دابەزیوە، بەڵام دێت و 3 گۆڵ تۆمار دەکات.

گۆڵی یەکەمی بەرامبەر جەزائیر،"مێسییەکی پەتی" بوو. کاتێک رۆدریگۆ دی پۆل سەیری کرد، لیۆ لە شوێنی گونجاو و کاتی گونجاودا بوو. پێش ئەوەی تۆپەکە وەربگرێت، سێ جار سەیری پشت سەری خۆی کرد. ئەمە یەکێکە لە نهێنییەکانی. بەردەوام سەیری دەوروبەری دەکات و هەموو شتێک هەڵدەسەنگێنێت. زۆربەی کات تەنیا دەڕوات، بەڵام ئەو دەڕوات و سەیری دەوروبەری دەکات" کاتێک هاوڕێکانی پاس دەدەن، ئەو دەزانێت یاریزانی ناوەندی بەرگریی بەرامبەر لەکوێیە، بەرگریکارەکان لەکوێن و بۆشاییەکان لەکوێن. تێگەیشتنی ئەو بۆ یارییەکە بێوێنەیە.

یاریکردن لە هەموو پۆستەکاندا

لە بارسێلۆنا راهێنانی مێشکمان زۆر دەکرد بۆ دۆزینەوەی یاریزانی ئازاد، مێسی مامۆستای ئەو کارە بوو. زێدەڕۆیی ناکەم ئەگەر بڵێم مێسی دەیتوانی لە پۆستی ئینێستا، بۆسکتس، پویۆل و تەنانەت لە پۆستی منیشدا یاری بکات و لە هەموومان باشتر بێت.

دوای یاریی جەزائیر نامەم بۆ نارد و پێمگوت کە ئەو بڕواپێنەکراوە، کاتێک بینیم چی کردووە تەنیا پێکەنینم دەهات. ئەوە شێتی بوو. مێسی هەمیشە لە کاتی گونجاودا دەردەکەوێت. بۆ من، ئەو بەراورد ناکرێت، ئەو بوونەوەرێکی سەروو مرۆییە.

حەز دەکەم بڵێم ئەو "مایکل جۆردنی تۆپی پێیە". لە مێژوودا کەس نییە هاوتای ئەو بێت. ئەو بەهۆی بەردەوامبوونییەوە بەسەر هەموو گەورەکانی رابردوودا سەرکەوت؛ بۆ ماوەی 20 ساڵ باشترینی جیهان بووە.

ئەو رقی لە دۆڕانە. جەستەیەکی هەیە کە بەتایبەت بۆ تۆپی پێ دروستکراوە. گۆڵەکانی بەرامبەر جەزائیر لەبیر بکەن، تەنیا سەیری شێوازی یاری و تینوێتییەکەی بکەن بۆ بردنەوە. ئەو عەقڵییەتی پاڵەوانێکی هەیە کە هەرگیز دووبارە نابێتەوە.

ئێران و عومان "باجی خزمەتگوزاری" لە تەنگەی هورمز پێکدەهێنن

6/24/2026 02:00:00 ص

ئێران و عومان دەڵێن، لێکۆڵینەوە لە تێچووی ئەو خزمەتگوزارییانە دەکەن کە پێشکێش بە کەشتییەکان دەکرێ لە تەنگەی هورمز؛ ئاماژە بەوەش دەکەن، مافی سەروەریی تەواویان بەسەر ئەم رێڕەوە ئاوییەدا هەیە.

رۆژی سێشەممە، 23ی حوزەیرانی 2026، لە راگەیێندراوێکی هاوبەشدا هەردوو وڵات ئاماژەیان بەوە کرد، لیژنەیەکی کاری هاوبەش لە نێوان وەزارەتەکانی دەرەوەیان پێکدەهێنن بۆ گەیشتن بە رێککەوتن لەسەر "بەڕێوەبردنی ئایندەی کەشتیوانی لە تەنگەی هورمز و ئەو خزمەتگوزارییانەی پێشکێش دەکرێن لەگەڵ تێچووەکانیان بەگوێرەی بنەما نێودەوڵەتییەکان."

ئەم هەنگاوە دوای کۆبوونەوەی عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران و محەممەدباقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران هات لەگەڵ هەیسەم بن تاریق، سوڵتانی عومان و بەدر ئەلبوسەعیدی، وەزیری دەرەوەی ئەو وڵاتە.

تاران چەندین جار رایگەیاندووە، دەیەوێ "رسووماتی خزمەتگوزاریی دەریایی" لەو کەشتییانە وەربگرێ کە بە رێڕەوەکەدا تێدەپەڕن، نەوەک "سەرانە و باج". محەممەدباقر قالیباف ئاماژەی بەوە کردووە، ئەم باجە دوای تەواوبوونی ئەو مۆڵەتە 60 رۆژییەی لە نێو رێککەوتنەکەی ئەمریکادا هاتووە، دەخرێتە واری جێبەجێکردنەوە.

ئەم پلانەی ئێران و عومان رووبەڕووی دژایەتیی تووندی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بووەتەوە. دۆناڵد تره‌مپ، سەرۆکی ئەمریکا پێشتر هۆشداری دابووە عومان کە ئەو کارە نەکات. هەروەها سکۆت بێسێنت، وەزیری گەنجینە ئەمریکا هەڕەشەی سەپاندنی سزای بەسەر مەسقەتدا کردبوو ئەگەر هاوکاریی تاران بکات بۆ سەپاندنی "سیستمی باج" وەرگرتن.

لە هەوڵێکدا بۆ کەمکردنەوەی ئەم گوشارانە، بەدر بوسەعیدی، وەزیری دەرەوەی عومان، دوای کۆبونەوەکە لە ئێکس نووسی، وڵاتەکەی پابەندە بە یاسا نێودەوڵەتییەکان و "تێپەڕبوونی سەلامەت و بێ-سەرانە" لە تەنگەکەدا.

تەنگەی هورمز کە رێڕەوی 20٪ی نەوت و گازی جیهانە، لەوەتەی 28ی شوبات و دەستپێکردنی جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل دژی ئێران، لە ژێر گوشارێکی زۆری سەربازیدا بووە.

هەرچەندە تاران وەک بەشێک لە رێککەوتنەکەی هەفتەی رابردووی لەگەڵ واشنتن گەمارۆکەی هەڵگرتووە، بەڵام ئەم هەنگاوە نوێیانە نیشانەی ئەوەن کە تاران دەیەوێ دۆخێکی نوێ لە تەنگەکەدا بسەپێنێت.

نزیکەی 100 ملیۆن منداڵ بەهۆی جەنگ و کاریگەرییەکانی کەشوهەواوە لە خوێندن بێبەشن

6/24/2026 01:58:00 ص

نەتەوە یەکگرتووەکان لە نوێترین راپۆرتیدا دەڵێ، ژمارەی ئەو منداڵ و مێرمنداڵانەی بەهۆی جەنگ و کاریگەرییەکانی گۆڕانی کەشوهەواوە کێشە بۆ خوێندنیان دروست بووە، 250 ملیۆن کەسی تێپەڕاندووە، کە نزیکەی 100 ملیۆنیان بە تەواوی لە پرۆسەی خوێندن چوونەتە دەرەوە.

بەگوێرەی راپۆرتێکی نەتەوە یەکگرتووەکان کە ئەمڕۆ سێشەممە بڵاوکراوەتەوە، لە 18 مانگدا ژمارەی ئەو منداڵ و مێرمنداڵانەی بەهۆی قەیرانە جۆراوجۆرەکانەوە کاریگەرییان لەسەر دروستبووە 21 ملیۆن کەس زیادی کردووە و کۆی گشتی گەیشتووەتە 258 ملیۆن منداڵ و مێرمنداڵ لە سەرانسەری جیهان.

راپۆرتەکە دەریدەخات کە 93 ملیۆن منداڵ بە هیچ شێوەیەک ناچنە قوتابخانە؛ هەروەها 60٪ـی کۆی گشتیی ئەو منداڵانەی لە خوێندن دابڕاون، لە نۆ وڵات دەژین، ئەوانیش ئەفغانستان، بەنگلادیش، کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ، ئەسیوپیا، میانمار، نایجیریا، پاکستان، سوودان و یەمەنن.

بەپێی راپۆرتەکە، جەنگ و تووندوتیژی هۆکاری سەرەکیی وازهێنانی منداڵانن لە قوتابخانە، دوای ئەوانیش ئاوارەبوون و گۆڕانی کەشوهەوا و قەیرانە ئابوورییەکان دێن.

مەیسا جەلبووت، بەرپرسێکی نەتەوەیەکگرتووەکان رایگەیاند: "بەڵگەکان روونن؛ جەنگ و گۆڕانی کەشوهەوا ئەو دەستکەوتانە لەنێودەبەن کە بە زەحمەت لە کەرتی پەروەردەدا بەدەستهاتوون. ئێستا کاتی ئەوەیە وەبەرهێنان لە داهاتووی ئەو منداڵانەدا بکەین کە بەهۆی قەیرانەکانەوە بێبەش بوون."

نەتەوە یەکگرتووەکان ئاماژە بەوە دەکات کە ئەم ئامارانە نیشانی دەدەن پێویستییەکان لە کوێدا زۆرترینن و دەبێت وڵاتانی جیهان هەوڵەکانیان بۆ گەڕاندنەوەی منداڵان بۆ نێو پۆلەکانی خوێندن چڕتر بکەنەوە.

ئێران: رێگە نادەین پشکنەرانی نێودەوڵەتی سەردانی ئەو بنکە ئەتۆمییانە بکەن کە بۆردوومان کراون

6/24/2026 01:56:00 ص

ئێران دەڵێ، رێگە بە پشکنەرانی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆم نادەن سەردانی ئەو بنکە ئەتۆمییە ستراتیژییانە بکەن کە ساڵی رابردوو لەلایەن ئەمریکا و ئیسرائیلەوە بۆردوومان کران، ئەوەش لەکاتێکدایە گەڕی یەکەمی دانوستاندنەکان بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ لە سویسرا کۆتاییهات.

تاران و واشنتن یاداشتێکی لێکتێگەیشتنیان بۆ کۆتاییهێنان بەو جەنگە واژۆ کردووە. بەپێی رێککەوتنەکە، 60 رۆژ دیاریکراوە بۆ چارەسەرکردنی پرسە هەڵپەسێردراوەکان، لە سەروو هەموویانەوە پرسی ئەتۆمیی ئێران و لادانی سزاکان.

لەکاتێکدا جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاندووە، تاران رازی بووە پشکنەرانی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆم بگەڕێنەوە ئەو وڵاتە، ئێران ئەوەی رەت دەکاتەوە.

ئیسماعیل باقایی، گوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە کۆنفڕانسێکی رۆژنامەڤانیدا گوتی: "هیچ کۆبوونەوەیەکمان لەگەڵ بەڕێوەبەری گشتیی ئاژانسەکە نەبووە و هیچ پلانێکیشمان نییە بۆ رێگەدان بە پشکنینی ئەو دامەزراوە ئەتۆمییانەی کەوتوونەتە بەر دەستدرێژیی سەربازیی ئەمریکا و زایۆنیستەکان."

لە بەرامبەردا، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی ترووس سۆشیاڵ نووسی: "ئێران بە تەواوی رازی بووە بە بەرزترین ئاستی پشکنینی ئەتۆمی بۆ ماوەیەکی درێژخایەن لە داهاتوودا."

ساڵی 2025، کاتێک ئەمریکا چوونە نێو جەنگی نێوان ئیسرائیل و ئێرانی راگەیاند، بنکە ئەتۆمییەکانی فۆردۆ، نەتەنز و ئیسفەهانی بە بۆمبی "حەشارشکێن" بۆردوومان کرد. تاوەکو ئێستا ئاستی زیانەکان بە تەواوی دیار نییە، هەرچەندە ترەمپ دەڵێت "بە تەواوی خاپوور کراون."

یەکەم باری ترانزێت لە ئوردنەوە لە رێگەی عێراقەوە رەوانەی ئیمارات کرا

6/24/2026 01:54:00 ص

دەستەی گشتیی گومرگی عێراق دەڵێ، یەکەم باری کاڵا لە ئوردنەوە بە شێوازی ترانزێت لە رێگەی عێراقەوە رەوانەی ئیمارات کرا.

رۆژی سێشەممە، 23-06-2026، دەستەی گشتیی گومرگی عێراق لە راگەیێندراوێکدا بڵاوی کردەوە، کاروانێکی کاڵا لە بەندەری عەقەبەی ئوردنەوە لە رێگەی دەروازەی سنووریی ترێبیلەوە هێنرایە نێو خاکی عێراق، پاشان بە وشکانی بۆ بەندەری ئوم قەسر لە بەسرە گوێزرایەوە و لەوێشەوە لە رێگەی دەریاوە بەرەو وێستگەی کۆتایی لە ئیمارات بەڕێ کرا.

دەستەی گشتیی گومرگ ئاماژەی بەوە کردووە، هەموو رێکارەکان بە سیستمی نوێ و سادەکراو کراون، سیستمی چاودێریی پێشکەوتوو و "شوێنپێهەڵگرتنی ئەلیکترۆنی" بەکارهێنراوە بۆ چاودێریکردنی بارەکە لە کاتی چوونەناوەوەی بۆ نێو عێراق تاوەکو گەیشتنی بە بەندەری ئوم قەسر، بۆ دڵنیابوونەوە لە سەلامەتی و پابەندبوون بە رێکاری دیاریکراو.

سامر قاسم داود، بەڕێوەبەری گشتیی گومرگ رایگەیاند، سەرکەوتنی ئەم پڕۆسەیە "وەرچەرخان"ە لە کەرتی گواستنەوە و ترانزێت؛ گوتیشی: "ئەمە دەیسەلمێنێت عێراق توانای هەیە بەگوێرەی ستانداردە جیهانییەکان مامەڵە لەگەڵ جووڵەی بازرگانی بکات، ئەمەش دەبێتەهۆی زیادکردنی قەبارەی ترانزێت و بەهێزکردنی داهاتە نانەوتییەکانی وڵات."