کۆبوونەوەی سەرکردەکانی جیهان و پرسە پرسە سەرەکیەکان

ليست هناك تعليقات


سەرکردەکانی جیهان لە شاری نیویۆرکی ئەمریکان، لە کۆبوونەوەی کۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان گوتاری خۆیان لە بارەی ئەو قەیرانانەوە پێشكێش دەکەن کە بەرۆکی جیهانیان گرتووە. جەنگ، ئاوارە و پەنابەر، قەیرانی خۆراک، قەیرانی وزە، برسیەتی، هەژاری، گۆرانی کەشوهەوا و ژمارەیەک پرسی دیکەی جێی نیگەرانیی جیهانی لە کۆبوونەوەکەدا باس دەکرێن. 

جەنگی نێوان رووسیا و ئۆکراینا بابەتی سەرەکیی گوتاری ئەمڕۆی سەرکردەکانی جیهان دەبێت لە نەتەوە یەکگرتووەکان، جەنگێک کە لێکەوتەکانی بە تەنیا لەو دوو وڵاتەدا نەماونەتەوە بەڵکو بەشێکی زۆری جیهانی رووبەڕووی ناسەقامگیریی نرخی وزە و خۆراک کردووەتەوە. 

بە گوێرەی نەتەوە یەکگرتووەکان:

- لە ئەنجامی جەنگەکە، 7.3 ملیۆن دانیشتووی ئۆکراینا بوونەتە پەنابەر؛ 8 ملیۆنی دیکەش لە نێوخۆی وڵاتەکە ئاوارەبوون.
- پێنج هەزار و 767 کەسی سڤیل بەهۆی جەنگەکەوە کوژراون و نزیکەی 8 هەزار و 300 کەسیش برینداربوون. 

بەو پێیەی کە ئۆکراینا و رووسیا بە سەبەتەیەکی گرنگی خۆراکی جیهانی دادەنرێت، جەنگی نێوانیان لە شوێنەکانی دیکەی جیهان ئەم کاریگەریانەی بەدوای خۆیدا هێناوە:

خۆراک گران بووە

پێنوێنی نرخەکانی خۆراکی رێکخراوی خۆراک و کشتوکاڵی جیهانی 20٪ بەرزتربووەتەوە بەراورد بە ساڵی رابردوو. 

سووتەمەنی گرانبووە

نەتەوە یەکگرتووەکان دەڵێت: نرخی وزە، واتە نەوت و گاز بەراورد بە ساڵی 2021، لەم ساڵدا 50٪ بەرزبووەتەوە.

- نرخی گازی سرووشتی ئەوروپی بەراورد بە ساڵی 2020، 10 هێندە بەرزبووەتەوە. 
- نرخی پەین بەراورد بە ساڵێک لەمەوبەر، دوو هێندە زیادبووە. 
- نرخی گواستنەوەی دەریایی، بەراورد بە پار، سێ هێندە زیادبووە. 
- هەر بەهۆی جەنگەوە، بەهای دراوی 142 وڵاتی تازە گەشەسەندوو بە تێکڕا 2.8٪ بەرامبەر بە دۆلار دابەزیوە. 

هەموو ئەم هۆکارانە بوونەتە بارگرانی بەسەر خێزانەکانەوە، وای کردووە کە تێچووی ژیان زیاتر بێت و داهاتیان وەکو پێویست بەشیان نەکات. 

ئامارەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان لەبارەی هەژاری و برسێتی، مەترسیدارن:

- لە ساڵی 2019ـەوە تائێستا، ژمارەی ئەو کەسانەی کە لە هەژاریی سەختدا دەژین، واتە ئەوانەی رۆژانە کەمتر لە دوو دۆلاریان دەستدەکەوێت، 77 ملیۆن کەس زیادبووە.

- هەر لەو ماوەیەدا، ژمارەی ئەو کەسانەی کە رووبەڕووی تێکچوونی مەترسیداری ئاساییشی خۆراک بوونەتەوە، واتە ئەوانەی بەهۆی دەستنەکەوتنی خۆراک مەترسی ئەوەیان لەسەرە لە برسا بمرن، 193 ملیۆن کەس زیادبووە. 

- لە کیشوەری ئەفریقا، 58 ملیۆن کەس مەترسی ئەوەیان لەسەرە بەهۆی کاریگەرییەکانی جەنگی ئۆکرایناوە بکەونە ژێر هێڵی هەژارییەوە. 

- لە سەرانسەری جیهان، ساڵانە زیاتر لە 20 ملیۆن کەس بەهۆی کاریگەرییەکانی گۆڕانی کەشوهەواوە ئاوارە دەبن.

- نزیکەی 90 ملیۆن کەس لە ئاسیا و ئەفریقا ناتوانن پارەی کارەبا بدەن. 

- لە سەرانسەری جیهان 2.4 ملیار کەس وەکو پێویست سووتەمەنیی پاکیان بۆ چێشتلێنان دەستناکەوێت. 

- نزیکەی 568 ملیۆن کەس لە وڵاتانی خوار بیابانی گەورەی ئەفریقا کارەبایان نییە. 

قەیران و کێشە ئابووریەکانی جیهانیش ئەمانەن:

- ئەمساڵ گەشەی ئابووریی 143 وڵات پاشەکشە دەکات

- 311 ملیار دۆلار قەرزی دەرەکی لەسەر وڵاتانی تازە گەشەسەندوو کەوتووە کە دەکاتە 13.6٪ی تێکڕای کۆی بەرهەمی نێوخۆیان

- 60٪ی وڵاتە تازە گەشەسەندووەکان مەترسیی ئەوەیان لەسەرە نەتوانن قەرزەکانیان بدەنەوە. 

- نەتەوە یەکگرتووەکان دەڵێت، جیهانی پێویستی بە 4.3 ترلیۆن دۆلارە بۆ ئەوەی ئابووریەکەی سەقامگیر بێت. 

- کاریگەرییەکانی گۆڕانی کەشوهەوا ساڵانە 520 ملیار دۆلار زیان بە ئابووریی جیهان دەگەیێنن.

 

ليست هناك تعليقات

إرسال تعليق